Nhắc đến Hạ Long, người ta thường nghĩ ngay đến một kỳ quan thiên nhiên thế giới với hàng nghìn hòn đảo đá vôi kỳ vĩ nổi trên làn nước xanh ngọc bích. Thế nhưng, đằng sau bức tranh sơn thủy hữu tình ấy còn ẩn giấu một thế giới ẩm thực phong phú, đậm đà hơi thở của biển cả và văn hóa vùng mỏ. Ẩm thực Hạ Long không chỉ là chuyện ăn uống để lấp đầy chiếc bụng đói, mà đó là sự kết tinh của tinh hoa trời biển, của lòng mến khách và sự khéo léo của người dân miền vịnh.
Hành trình khám phá đặc sản Hạ Long là gì luôn là một trải nghiệm đầy mê hoặc, đưa thực khách đi từ ngạc nhiên này đến bất ngờ khác qua từng món ăn dân dã nhưng tinh tế.
Những món hải sản đặc sắc của Hạ Long
Chả Mực Hạ Long – “Ngai Vàng” của làng ẩm thực vịnh di sản
Nếu phải chọn ra một cái tên đại diện tiêu biểu nhất cho đặc sản hạ long là gì thì không một món ăn nào có thể soán ngôi được chả mực. Đây không chỉ là món ăn chơi hay món mặn trong bữa cơm gia đình, mà nó đã vươn tầm thành biểu tượng văn hóa ẩm thực của cả một vùng đất.
Bí quyết tạo nên thương hiệu
Chả mực Hạ Long nổi tiếng gần xa nhờ vào nguyên liệu chính là mực nang tươi sống được đánh bắt trực tiếp từ vùng vịnh Hạ Long. Điều làm nên sự khác biệt hoàn toàn so với chả mực ở các vùng miền khác chính là phương pháp chế biến thủ công truyền thống:
Không dùng máy xay: Mực sau khi làm sạch, lột da sẽ được thái nhỏ và giã tay hoàn toàn bằng cối đá lớn. Việc giã tay giúp các thớ thịt mực giữ được độ dai, giòn sần sật tự nhiên mà không bị bã hay nhuyễn mịn như xay máy.
Gia vị đậm đà: Chả được nêm nếm khéo léo với chút hạt tiêu bắc giã dập, hành khô, nước mắm cốt cá cơm Vân Đồn hảo hạng và một chút thì là băm nhỏ để tăng hương vị.
Bí quyết pha trộn: Một tỷ lệ nhỏ mỡ phần thái hạt lựu hoặc thịt nạc dăm đôi khi được thêm vào để miếng chả khi rán không bị khô cứng mà giữ được độ béo ngậy vừa phải.
Trải nghiệm vị giác hoàn hảo
Những miếng chả mực được nặn thủ công thành hình tròn dẹt, thả vào chảo dầu nóng già cho đến khi chuyển sang màu vàng ruộm, tỏa hương thơm phức góc phố. Khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm nhận ngay lớp vỏ ngoài giòn rụm, bên trong nhân mực dai giòn sần sật, ngọt lịm vị biển tự nhiên hòa quyện cùng chút cay nồng của tiêu và thơm dịu của thì là.
Chả mực Hạ Long ngon nhất khi ăn nóng kèm với xôi trắng dẻo thơm hoặc bánh cuốn chả mực – một sự kết hợp kinh điển làm say lòng biết bao thế hệ thực khách gần xa.
Ngán Biển – “Thần Dược” quý hiếm từ bãi bùn Vịnh
Cái tên “ngán” nghe có vẻ lạ lẫm và đầy tò mò với những ai lần đầu đặt chân đến Hạ Long. Thực chất, ngán là một loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ, họ hàng với nghêu, sò nhưng có kích thước lớn hơn và sống vùi mình trong các bãi bùn lầy ven biển vịnh.
Ngán được ví là một trong những đặc sản Hạ Long quý hiếm và đắt đỏ bậc nhất bởi hai lý do chính:
Giá trị dinh dưỡng cực cao: Theo dân gian và y học, ngán chứa hàm lượng protein, vitamin và khoáng chất vô cùng dồi dào, đặc biệt có tác dụng bồi bổ sức khỏe rất tốt.
Độ khó trong khai thác: Việc bắt ngán đòi hỏi nhiều công sức, người thợ phải cào bùn lội nước bằng tay hoặc cuốc sâu xuống lớp bùn nhão nhoét mới tìm thấy chúng.
Ngán có thể chế biến thành vô số món ăn hấp dẫn, mỗi món mang một sắc thái riêng biệt:
Ngán hấp sả: Giữ nguyên trọn vẹn vị ngọt nguyên bản của thịt ngán. Khi hấp chín, nước ngán tiết ra ngọt lịm, đậm đà vị mặn mòi của biển.
Cháo Ngán: Món ăn bổ dưỡng, thanh nhẹ với những hạt gạo nở bung quyện cùng thịt Ngán xào hành mỡ thơm phức, rất thích hợp để thưởng thức vào những ngày se lạnh.
Rượu ngán: Một nét văn hóa độc đáo của ngư dân Hạ Long. Tiết ngán được pha với rượu trắng nguyên chất tạo ra một loại thức uống có màu hồng đẹp mắt, vị chát ngọt hòa quyện và được quảng cáo là có tác dụng tăng cường sinh lực phái mạnh.
Ngán nướng mỡ hành: Hương vị béo ngậy của mỡ hành kết hợp với độ dai giòn, ngọt đậm của thịt ngán nướng trên than hồng khiến ai nấy đều khó lòng chối từ.
Sá Sùng – “Vàng Ròng” của Vịnh Hạ Long
Nếu ngán là đặc sản quý thì Sá sùng (hay còn gọi là sâu đất, sùng đất) lại được mệnh danh là “vàng ròng” hay “đặc sản triệu đô” trong danh sách đặc sản Hạ Long là gì của vùng biển Quảng Ninh. Sá sùng sinh sống ở những vùng bãi cát pha bùn nơi thủy triều lên xuống hàng ngày.
Hành trình săn lùng gian nan
Việc bắt Sá sùng đòi hỏi kinh nghiệm dày dặn và sức bền bỉ phi thường. Người thợ phải dò tìm những dấu vết nhỏ xíu trên mặt cát lúc thủy triều rút để dùng thuổng đào sâu xuống lòng cát ẩm ướt. Sá sùng rất nhạy cảm, chỉ cần động tĩnh nhẹ là chúng đã thụt sâu xuống dưới, vì vậy đòi hỏi thao tác đào phải cực kỳ nhanh nhẹn.
Hương vị và giá trị tuyệt vời
Sá sùng tươi có hình dáng giống như một con giun đất lớn, màu hồng nhạt, bên trong chứa đầy cát biển nên khâu sơ chế đòi hỏi sự tỉ mỉ cao (lộn ruột, rửa sạch nhiều lần bằng muối và gừng).
Sá sùng tươi xào tỏi hoặc xào su hào: Mang lại vị ngọt đậm đà, giòn sần sật rất lạ miệng.
Sá sùng khô rang: Đây là món nhậu thượng hạng của các quý ông. Sá sùng phơi khô được rang chín tới trên chảo không dầu cho đến khi phồng rộp, thơm phức mùi đặc trưng. Xé nhỏ chấm với tương ớt hoặc muối tiêu chanh thì không gì sánh bằng.
Bí quyết nấu phở: Trong ẩm thực truyền thống, sá sùng khô chính là “vũ khí bí mật” tạo nên độ ngọt thanh tự nhiên cho nồi nước dùng phở truyền thống thay thế hoàn toàn cho bột ngọt hay xương ống. Chỉ cần thả vài con sá sùng khô rang thơm vào nồi nước dùng, hương vị phở sẽ nâng tầm đẳng cấp rõ rệt.
Sam Biển – hương vị biển cả đậm đà bản sắc
Nếu muốn tìm hiểu Hạ Long có đặc sản gì thì không thể bỏ qua Sam biển là loài giáp xác cổ xưa có lớp vỏ cứng như mai cua, thường sống thành từng cặp (đực và cái đi sát nhau như hình với bóng, dính chặt vào nhau nên dân gian mới có câu cửa miệng “dính nhau như sam”).
Thịt sam biển có tính hàn, rất nhiều đạm và đặc biệt là cách chế biến cực kỳ phong phú qua bàn tay khéo léo của các đầu bếp Hạ Long:
Chả sam: Thịt sam lọc lấy phần thịt thơm ngọt, trộn đều với mộc nhĩ, nấm hương, miến, trứng và các loại gia vị rồi đem rán vàng giòn.
Gỏi sam: Thịt và trứng sam được trộn cùng xoài xanh thái sợi, rau răm, đậu phộng rang giòn và nước trộn chua ngọt, tạo nên món khai vị kích thích vị giác tuyệt vời.
Sam xào sả ớt: Món ăn cay nồng, đậm đà, lý tưởng để nhâm nhi cùng vài ly bia lạnh trong những buổi chiều gió biển thổi lồng lộng.
Chân sam rang me: Vị chua ngọt quyện vào từng chiếc chân sam giòn sần sật, mút mát đến đâu thấm đẫm hương vị đến đó.
Lưu ý: Do sam biển có tính hàn mạnh và cấu trúc cơ thể dễ gây dị ứng đối với những người có cơ địa nhạy cảm, bạn nên thưởng thức với lượng vừa phải và nhớ hỏi kỹ người bán cách chế biến an toàn nhé.
Bún Bề Bề (Tôm Tít) – tô bún đậm đà hơi thở Biển xanh
Bên cạnh chả mực, bún bề bề (hay bún tôm tít) cũng là một lựa chọn sáng giá cho bữa sáng hoặc bữa trưa khi bạn đến du lịch Hạ Long.
Một tô bún bề bề chuẩn vị Hạ Long gây ấn tượng mạnh ngay từ cái nhìn đầu tiên với màu sắc bắt mắt:
Bề bề tươi rói: Được bóc vỏ khéo léo giữ nguyên từng con nguyên vẹn, thịt chắc nịch, trắng phau và ngọt lịm.
Nước dùng thanh ngọt: Được ninh hoàn toàn từ xương ống kết hợp với đầu, vỏ bề bề giã nhuyễn lọc lấy nước cốt cùng cà chua, dọc mùng (hoặc cải ngọt).
Đồ ăn kèm phong phú: Thường có thêm tôm sú bóc vỏ, chả cá thác lác chiên vàng, đậu hũ rán giòn và hành lá xanh mướt.
Húp một thìa nước dùng nóng hổi, vị ngọt thanh đậm đà lan tỏa trong vòm họng, cắn ngập răng miếng thịt bề bề dai ngọt tự nhiên, thực khách như cảm nhận trọn vẹn cả hương vị của lòng đại dương đang hiện hữu ngay trước mắt.
Hàu nướng mỡ hành và sốt phô mai
Theo những bản tin tổng hợp mới nhất thì Hàu Hạ Long (đặc biệt là hàu sữa nuôi trên các bè nổi giữa vịnh) có phần thịt béo ngậy, giàu sữa và cực kỳ ngọt. Hàu có thể ăn sống với mù tạt chanh tươi, nấu cháo, hoặc phổ biến nhất là nướng mỡ hành đậu phộng và nướng sốt phô mai kéo sợi. Lớp phô mai béo ngậy quyện cùng vị ngọt đậm của hàu tạo nên một món ăn làm say lòng giới trẻ.
Tu Hài (Ốc vòi voi)
Tu hài là loại hải sản có giá trị kinh tế cao, thịt giòn sần sật và ngọt đậm. Món ngon nhất từ tu hài là nướng mỡ hành hoặc hấp xì dầu. Hương thơm nức mũi của hành phi kết hợp với độ giòn ngọt của tu hài sẽ khiến bạn nhớ mãi không quên.
Cù Kỳ (Cua đá)
Cù kỳ là một loại cua biển có phần thân to, nhiều lông trên mai và cặp càng cực kỳ lực lưỡng, chắc thịt. Dù thịt ở thân cù kỳ hơi xốp nhưng bù lại phần gạch cù kỳ lại béo ngậy, thơm ngậy đặc biệt và phần thịt càng cù kỳ thì ngọt lịm, dai chắc không kém gì cua biển thông thường. Cù kỳ thường được chế biến thành các món như: bún cù kỳ, cù kỳ hấp sả ớt, hay rang me chua ngọt.
Những món quà vặt và đặc sản mang về làm quà
Không chỉ đặc sản Hạ Long là gì với những món hải sản đắt tiền hay bữa ăn hoành tráng, Hạ Long còn níu chân du khách bằng những món ăn vặt mộc mạc, bình dị mang đậm dấu ấn địa phương.
Bánh gật gù Tiên Yên
Đến vùng đất Tiên Yên (thuộc tỉnh Quảng Ninh), bạn không thể bỏ qua món bánh gật gù. Nhìn bề ngoài, bánh trông khá giống bánh cuốn hay bánh phở cuốn nhưng được làm bằng kỹ thuật pha bột gạo thủ công vô cùng đặc biệt.
Khi cầm một chiếc bánh gật gù trên tay, do độ dẻo quánh đặc trưng, chiếc bánh sẽ cứ “gật lên gật xuống” rất đáng yêu, đó cũng chính là nguồn gốc của cái tên độc đáo này. Bánh được chấm cùng một loại nước chấm đặc biệt làm từ nước mắm cốt pha mỡ gà phi hành tỏi, thêm chút thịt băm và xíu mại, tạo nên hương vị béo ngậy, thơm lừng khó tả.
Sữa Chua Trân Châu Hạ Long
Nếu chả mực là vua của đồ mặn, thì sữa chua trân châu chính là “nữ hoàng” của làng ăn vặt Hạ Long. Khác với sữa chua thông thường, sữa chua Hạ Long thường là sữa chua dẻo được làm thủ công, ăn kèm với một bát trân châu nấu cốt dừa nóng hổi đổ trực tiếp lên trên.
Sự kết hợp táo bạo giữa cái lạnh buốt tê tái của sữa chua và cái ấm nóng, dẻo dai thơm mùi cốt dừa của trân châu tạo nên một bản hòa tấu vị giác vô cùng thú vị, giải nhiệt cực tốt sau những giờ dạo chơi ngoài trời.
Hải Sản khô làm quà
Trước khi kết thúc chuyến hành trình khám phá vịnh di sản, du khách thường chọn mua các đặc sản khô về làm quà cho người thân, bạn bè:
Mực khô câu: Được chọn lọc từ những con mực tươi ngon nhất phơi dưới cái nắng tự nhiên của miền biển, mình dày, thịt ngọt và ngọt lịm khi nướng chín.
Cá thu một nắng: Những khúc cá thu tươi rói được phơi qua một nắng duy nhất giúp giữ lại độ ẩm mọng nước bên trong, khi rán lên vàng ruộm, thơm phức mùi thơm đặc trưng của biển.
Ruốc bề bề / Ruốc tôm: Tiện lợi, giàu dinh dưỡng, rất thích hợp cho trẻ nhỏ ăn cùng cháo trắng hoặc cơm nóng.
Kết luận
Những đặc sản Hạ Long không chỉ đơn thuần là những món ăn ngon được chế biến từ nguồn tài nguyên biển phú quý, mà sâu xa hơn thế, đó là câu chuyện về văn hóa, về sự gắn bó bền chặt giữa con người nơi đây với ẩm thực biển cả bao la. Mỗi món ăn đều mang trong mình hương vị mặn mòi của gió biển, sự nồng hậu, chân tình của người dân miền vịnh.
Nếu có dịp ghé thăm kỳ quan thiên nhiên thế giới này, đừng quên dành thời gian để chậm rãi thưởng thức từng hương vị đặc sản Hạ Long. Chắc chắn rằng, bức tranh ẩm thực phong phú và tinh tế nơi đây sẽ tô điểm thêm cho chuyến hành trình khám phá của bạn những ký ức khó phai mờ.
Nguồn: Sưu tầm