Hành trình khám phá những loài cây cao nhất thế giới

Nằm sâu trong những thung lũng sương mù dày đặc của Công viên Quốc gia Redwood (bang California, Mỹ), một sinh thể lặng lẽ vươn cao gần 116 mét lên tầng không. Sinh thể ấy có tên là Hyperion – một cây Hồng sam ven biển (Sequoia sempervirens) đang giữ kỷ lục Guinness thế giới là cây sống cao nhất hành tinh.

Để hình dung chiều cao kỳ vĩ của Hyperion là cây cao nhất thế giới, hãy tưởng tượng nó cao hơn cả Tượng Nữ thần Tự do ở New York (93 m tính cả bệ) hay tháp Big Ben ở London (96 m). Trong suốt hàng thế kỷ, Hyperion đã lặng lẽ chứng kiến sự thay đổi của lịch sử loài người, sinh trưởng từ khi Trái Đất còn ở thời Trung Cổ và tiếp tục đứng vững trước sự biến đổi khốc liệt của tự nhiên.

Hành trình phát hiện ra “gã khổng lồ” Hyperion

Trong một thời gian dài, giới khoa học tin rằng kỷ lục cây cao nhất thế giới thuộc về cây Stratosphere Giant (cao khoảng 112.8 m) nằm trong Công viên Bang Humboldt Redwoods. Tuy nhiên, cuộc tìm kiếm những cây cổ thụ cao nhất vẫn chưa dừng lại.

Đêm trước cuộc phát hiện lịch sử

Vào ngày 25 tháng 8 năm 2006, hai nhà tự nhiên học người Mỹ là Chris Atkins và Michael Taylor, bằng các thiết bị đo khoảng cách bằng laser hiện đại, đã tiến sâu vào một khu vực hẻo lánh của Công viên Quốc gia Redwood. Tại đây, họ bắt gặp một quần thể hồng sam phát triển ngoài sức tưởng tượng. Trong số đó, một thân cây thẳng đứng, vượt trội hoàn toàn so với tán rừng xung quanh đã thu hút sự chú ý của họ.

Xác nhận kỷ lục

Ngay sau đó, nhà sinh thái học thực vật nổi tiếng Stephen Sillett cùng các đồng sự tại Đại học Bang Humboldt đã tiến hành đo đạc chính xác. Để đạt độ chính xác tuyệt đối, nhóm nghiên cứu đã trèo lên tận đỉnh cây và thả một thước dây chất liệu sợi thủy tinh trực tiếp xuống gốc.

Kết quả xác nhận chiều cao ban đầu của cây là 115.55 m. Cây chính thức được đặt tên là Hyperion, dựa theo tên của vị thần Titan đại diện cho ánh sáng và sự vĩ đại trong thần thoại Hy Lạp.

Phát hiện Hyperion

Tháng 8/2006

Chris Atkins và Michael Taylor phát hiện Hyperion trong rừng sâu Redwood. Kỷ lục chiều cao thế giới chính thức đổi chủ.

Xác nhận chiều cao chính thức

Tháng 9/2006

Stephen Sillett dùng phương pháp leo trực tiếp và đo bằng thước dây, ghi nhận chiều cao 115.55 m.

Sự tăng trưởng liên tục

Năm 2019 – 2026

Các phép đo định kỳ ghi nhận Hyperion đạt độ cao hơn 116 mét, mặc dù ngọn cây chịu một số tổn thương do chim gõ kiến.

Lệnh cấm tham quan hoàn toàn

Tháng 7/2022

Cơ quan Quản lý Công viên Quốc gia Mỹ cấm du khách tiếp cận Hyperion dưới mọi hình thức để bảo vệ hệ sinh thái gốc cây.

Đặc điểm sinh học & bí ẩn về sự vươn cao

Theo những tin tức tổng hợp số cho thấy, loài Hồng sam ven biển (Sequoia sempervirens) sở hữu những đặc tính sinh học độc đáo giúp chúng đạt đến những chiều cao mà không một loài thực vật nào khác trên Trái Đất có thể chạm tới.

Bảng thông số kỹ thuật của hyperion

 Giới hạn vật lý của cây cối

Các nhà sinh vật học từ lâu khi nghiêu cứu về cây cao nhất thế giới đã đặt câu hỏi: Có giới hạn nào cho chiều cao của cây xanh hay không?

Câu trả lời nằm ở áp suất thủy tĩnh và sức căng bề mặt của nước. Để đưa nước từ rễ lên đến các lá cây ở độ cao 115 mét, cây phải vận chuyển ngược chiều trọng lực. Nước di chuyển qua hệ thống mạch gỗ nhờ lực thoát hơi nước ở lá tạo ra một áp suất âm hút nước lên trên.

Pthủy tĩnh = P. g . h

Khi chiều cao h tăng lên, lực kéo cần thiết để đưa nước lên đỉnh ngọn trở nên khổng lồ. Ở độ cao gần 120 mét, lực căng này đạt đến giới hạn vật lý. Nước dễ bị đứt gãy trong mạch gỗ (hiện tượng tắc mạch do khí). Do đó, đỉnh của Hyperion hiện đã xuất hiện các dấu hiệu chậm phát triển, một phần do chim gõ kiến đục phá và một phần do cây đã chạm tới ngưỡng giới hạn sinh học của loài cây gỗ (120 – 130 m).

Bí mật từ sương mù

Môi trường sống ven biển Thái Bình Dương của Bắc California cung cấp một “vũ khí bí mật”: sương mù mùa hè. Tầng sương mù dày đặc che phủ bờ biển giúp giảm tỷ lệ thoát hơi nước, đồng thời lá cây hồng sam có khả năng hấp thụ trực tiếp độ ẩm từ sương mù để nuôi dưỡng các phần cành nhánh ở tột đỉnh cao độ.

Cuộc chiến bảo tồn và tác động của con người

Ngay sau khi Hyperion được phát hiện, Cơ quan Quản lý Công viên Quốc gia Mỹ (NPS) đã quyết định giữ bí mật tọa độ chính xác của cây. Mục đích là để bảo vệ nó khỏi việc biến thành một điểm du lịch đại chúng.

Thảm họa từ sự tò mò

Dù vị trí không được công bố trên bản đồ du lịch, sự phát triển của công nghệ GPS, máy bay không người lái (drone) và các diễn đàn phượt đã khiến tọa độ của Hyperion bị rò rỉ. Hàng ngàn lượt khách du lịch đã tự ý băng rừng, dẫm đạp lên lớp thảm mục thực vật dưới gốc cây.

Hệ thống rễ của loài hồng sam cạn và lan rộng theo chiều ngang. Việc con người giậm chân liên tục làm nén chặt đất, ngăn cản oxy và nước thấm xuống rễ, đồng thời phá hủy các loài dương xỉ bản địa bao quanh gốc.

Lệnh cấm lịch sử

Vào tháng 7 năm 2022, ban quản lý Công viên Quốc gia Redwood đã đưa ra một quyết định cứng rắn: Đóng cửa hoàn toàn khu vực xung quanh Hyperion.

Bất kỳ ai bị phát hiện cố tình xâm nhập vào khu vực cấm xung quanh cây Hyperion sẽ phải đối mặt với án tù lên tới 6 tháng và mức tiền phạt hành chính lên đến 5,000 USD (khoảng hơn 120 triệu VNĐ).

Đây là hành động kiên quyết nhằm trả lại sự yên tĩnh vốn có cho “cụ cây”, giúp hệ sinh thái xung quanh gốc có thời gian phục hồi sau những tổn thương do con người gây ra.

Bảng so sánh các loài cây khổng lồ trên thế giới

Để có cái nhìn toàn diện hơn về loài cây cao nhất thế giới thế giới thực vật kỳ vĩ, hãy cùng điểm qua những loài cây đang nắm giữ các kỷ lục độc đáo khác.

Kết luận

Tóm lại, những tin tức trên đây về Hyperion không chỉ là một kỷ lục thiên nhiên đơn thuần; nó đại diện cho một mảng di sản sinh thái vô giá. Trong quá khứ, hàng trăm nghìn hecta rừng hồng sam ven biển tại Bắc Mỹ đã bị tàn phá bởi làn sóng khai thác gỗ vào thế kỷ 19 và 20. Hyperion là một trong số ít những cây cổ thụ may mắn sống sót nhờ nằm trong vùng thung lũng sâu khó tiếp cận.

Việc bảo vệ Hyperion bằng những quy định pháp lý nghiêm ngặt cho thấy tư duy bảo tồn hiện đại: Không phải cảnh quan thiên nhiên nào cũng sinh ra để phục vụ nhu cầu thưởng ngoạn của con người; có những giá trị cần được giữ gìn trong sự tôn trọng và khoảng cách.

Nguồn: Sưu tầm