Bóng chuyền hơi là một trong những môn thể thao quần chúng phát triển vô cùng mạnh mẽ tại Việt Nam trong những năm gần đây. Không chỉ thu hút lứa tuổi trung niên, cao niên nhờ tính chất vận động vừa sức, ít gây chấn thương, bóng chuyền hơi ngày nay còn lan tỏa rộng rãi đến giới trẻ, cán bộ công nhân viên chức và các câu lạc bộ thể thao trên khắp cả nước.
Bài viết này sẽ tổng hợp và phân tích trọn bộ, chi tiết từ A đến Z toàn bộ luật bóng chuyền hơi giúp bạn hoàn toàn chủ động trên sân đấu.
Quy định về sân bãi và trang thiết bị thi đấu
Một trong những quy định về luật bóng chuyền hơi chuẩn quy định strict về hạ tầng sân bãi và dụng cụ chơi nhằm đảm bảo tính công bằng và an toàn cho vận động viên (VĐV).
Kích thước sân thi đấu
Hình dáng: Sân thi đấu là một hình chữ nhật phẳng, nằm ngang, bề mặt bằng phẳng và không có bất kỳ vật cản nào gây nguy hiểm.
Kích thước chuẩn
Chiều dài: 12m
Chiều rộng: 6m
(So với sân bóng chuyền da 18m x 9m, sân bóng chuyền hơi nhỏ gọn hơn nhiều, giúp VĐV dễ dàng di chuyển che chắn).
Vùng tự do (Khoảng trống xung quanh): Mở rộng từ các đường biên ra ít nhất 2m – 3m và không có vật cản.
Chiều cao khoảng không: Tính từ mặt sân trở lên ít nhất phải đạt 5m không có vật cản.
Các đường giới hạn trên sân
Đường biên dọc và đường biên ngang: Giới hạn phạm vi sân đấu.
Đường giữa sân: Chia sân thành 2 phần bằng nhau, mỗi bên có kích thước 6m x 6m.
Đường tấn công (Vạch 2m): Được vẽ song song với đường giữa sân và cách đường giữa sân 2m. Đây là ranh giới phân chia khu vực hàng trên và hàng sau của đội hình.
Quy định về cột lưới và lưới thi đấu
Lưới: Rộng 1m, dài từ 6.5m đến 7m, treo căng dọc theo đường giữa sân. Mắt lưới hình vuông kích thước 10cm x 10cm.
Chiều cao lưới (Quy định theo giới tính và độ tuổi):
Giải Nam: Chiều cao lưới là 2.20m.
Giải Nữ: Chiều cao lưới là 2.00m.
Lưu ý: Đối với giải nam/nữ người cao tuổi (từ 60-65 tuổi trở lên), chiều cao lưới có thể hạ xuống 2.00m cho Nam và 1.80m cho Nữ tùy điều kiện điều lệ từng giải đấu.
Cột anten (Ăng-ten): Hai thanh nhỏ linh hoạt dài 1.80m gắn ở hai đầu lưới (trùng với đường biên dọc). Phần Ăng-ten cao hơn lưới 80cm là ranh giới giới hạn không gian bóng sang sân đối phương.
Quả bóng chuyền hơi
Chất liệu: Làm bằng cao su mềm hoặc nhựa dẻo đồng chất, có van bơm hơi.
Màu sắc: Thường là màu vàng, cam sáng đồng nhất.
Chu vi quả bóng: Từ 78cm đến 80cm.
Trọng lượng: Từ 180g đến 200g.
Áp suất hơi: Được bơm căng vừa phải sao cho khi thả rơi từ độ cao 1.5m xuống sàn, bóng nẩy lên lại khoảng 1.0m – 1.25m.
Đội hình thi đấu và vị trí trên sân
Số lượng cầu thủ
Theo những tin tức tổng hợp thể thao cho thấy, mỗi đội đăng ký thi đấu tối đa 10 – 12 vận động viên.
Trong luật bóng chuyền hơi quy định số người thi đấu chính thức trên sân: Đúng 5 người cho mỗi đội (khác với bóng chuyền da là 6 người).
Đội trưởng thi đấu trên sân phải mang băng đội trưởng ở ngực áo hoặc tay áo.
Vị trí và xoay vòng đội hình
5 vị trí trên sân bao gồm:
Hàng trên (3 người): Vị trí số 4 (trái), số 3 (giữa), số 2 (phải).
Hàng sau (2 người): Vị trí số 5 (trái), số 1 (phải – vị trí phát bóng).
Quy tắc xoay vòng: Khi đội đỡ phát bóng giành được quyền phát bóng (ăn điểm thắng phát bóng), các cầu thủ của đội đó phải xoay vị trí theo chiều kim đồng hồ (Vị trí 2 xuống 1, 1 sang 5, 5 lên 4, 4 sang 3, 3 sang 2).
Lỗi vị trí: Tại thời điểm cầu thủ phát bóng chạm vào bóng, tất cả các cầu thủ còn lại trên sân phải đứng đúng trật tự vị trí tương quan (hàng trên đứng trên hàng sau, người bên trái đứng bên trái người bên phải). Nếu đứng sai sẽ bị bắt Lỗi vị trí và thua 1 điểm.
Luật thi đấu chi tiết trong trận đấu
Thể thức tính điểm và cấu trúc trận đấu
Số hiệp thi đấu: Thi đấu theo thể thức thắng 2 trên 3 hiệp (Thắng 2 hiệp là thắng chung cuộc).
Điểm mỗi hiệp (Hiệp 1 và Hiệp 2): Đội nào đạt 25 điểm trước và cách biệt đối thủ ít nhất 2 điểm sẽ thắng hiệp đó (Ví dụ: 25-23, 26-24). Nếu tỷ lệ là 24-24, trận đấu tiếp tục cho đến khi có khoảng cách 2 điểm (26-24, 27-25…).
Hiệp quyết định (Hiệp 3 – nếu có): Thi đấu đến 15 điểm và vẫn áp dụng quy tắc cách biệt 2 điểm. Khi một đội đạt 8 điểm ở hiệp 3, hai đội tiến hành đổi sân.
Tính chất điểm số: Áp dụng hệ thống tính điểm trực tiếp (mỗi đường bóng đánh hỏng hoặc phạm lỗi đều dẫn đến 1 điểm cho đối phương).
Quy tắc Phát bóng (Giao bóng)
Phát bóng là hành động đưa bóng vào cuộc của cầu thủ ở vị trí số 1.
Hiệu lệnh: Cầu thủ chỉ được phát bóng sau khi trọng tài chính thổi còi. Thời gian thực hiện phát bóng là trong vòng 8 giây kể từ khi có còi.
Vị trí phát bóng: Đứng hoàn toàn ở khu vực phát bóng (phía sau đường biên ngang, trong phạm vi kéo dài của 2 đường biên dọc). Khi tung bóng phát, chân không được dẫm hoặc đè lên đường biên ngang.
Kỹ thuật phát bóng
Cầu thủ thực hiện đúng luật chơi bóng chuyền hơi phải dùng một tay hoặc một phần cánh tay để đánh bóng sau khi bóng đã được tung lên hoặc thả rời khỏi tay.
Luật bóng chuyền hơi đặc thù: Cho phép thực hiện các kỹ thuật phát bóng thấp tay, phát bóng cao tay hoặc nhảy phát bóng.
Bóng chạm lưới khi phát: Nếu quả phát bóng đi qua lưới (dù chạm lưới) nhưng vẫn rơi vào trong phạm vi sân đối phương thì bóng vẫn được tính là hợp lệ và trận đấu tiếp tục.
Các chạm bóng và chạm tay (sử dụng bộ phận cơ thể)
Số lần chạm bóng tối đa: Mỗi đội được phép chạm bóng tối đa 3 lần để đưa bóng sang sân đối phương (không tính lần chạm của hàng chắn bóng).
Bộ phận chạm bóng: Cầu thủ được phép dùng bất kỳ bộ phận nào của cơ thể để chạm bóng (kể cả dùng chân, đùi, ngực, đầu…).
Chạm bóng đồng thời
Nếu 2 cầu thủ cùng đội chạm bóng cùng một lúc, tính là 2 lần chạm bóng.
Nếu 2 cầu thủ đối phương cùng chạm bóng trên lưới, bóng tiếp tục trong cuộc, đội đỡ bóng vẫn còn quyền chạm bóng 3 lần.
Quy định về tấn công và chắn bóng
Kỹ thuật Tấn công (Đập bóng)
Tấn công hàng trên: Cầu thủ hàng trên (vị trí 2, 3, 4) được tự do đập bóng/tấn công ở bất kỳ độ cao nào, dù ở khu vực trước hay sau vạch 2m.
Tấn công hàng sau (Lỗi hàng sau)
Cầu thủ hàng sau (vị trí 1, 5) khi thực hiện đập bóng tấn công cao hơn mép trên của lưới thì phải giậm nhảy từ phía sau đường tấn công (vạch 2m).
Khi giậm nhảy, chân không được chạm hoặc đè lên vạch 2m. Sau khi đập bóng, cầu thủ có thể rơi xuống tiếp đất ở khu vực trước vạch 2m.
Kỹ thuật Chắn bóng (Blốc bóng)
Chắn bóng là hành động của cầu thủ hàng trên đứng gần lưới chắn quả bóng từ đối phương sang.
Lần chạm chắn bóng: Lần chạm bóng khi chắn bóng KHÔNG tính vào số 3 lần chạm bóng quy định của đội. Sau khi chắn bóng, đội đó vẫn còn nguyên 3 lần chạm bài để tổ chức tấn công.
Người tham gia chắn bóng có quyền chạm tiếp quả bóng đầu tiên ngay sau khi bóng vừa nảy ra từ hàng chắn.
Các lỗi phạm luật thường gặp cần tránh
Để không bị mất điểm đáng tiếc, vận động viên cần nắm rõ các lỗi vi phạm phổ biến sau đây:
Lỗi chạm lưới và Sang sân
Lỗi chạm lưới: Cầu thủ chạm vào bất kỳ phần nào của lưới trong khi đang thực hiện hành động đánh bóng hoặc can thiệp vào cuộc chơi sẽ bị phạt lỗi. (Trường hợp bóng đập mạnh vào lưới làm lưới chạm vào cầu thủ thì không tính lỗi).
Lỗi qua đường giữa sân (Lỗi sang sân)
Chân của cầu thủ qua hoàn toàn đường giữa sân sang phần sân đối phương thì bị tính lỗi.
Nếu chỉ một phần bàn chân dẫm lên đường giữa sân (nhưng vẫn còn phần đè trên đường) thì chưa vi phạm.
Bất kỳ bộ phận nào khác của cơ thể chạm mặt sân bên đối phương gây cản trở thi đấu đều bị bắt lỗi.
Lỗi dính bóng và Bắt bóng (Lỗi kỹ thuật)
Dính bóng (Bế bóng): Bóng không nảy ra ngay sau khi chạm cơ thể mà bị giữ, bế, hoặc kéo theo tay cầu thủ.
Lỗi hai chạm (Double touch): Một cầu thủ chạm bóng 2 lần liên tiếp (ngoại trừ trường hợp chắn bóng xong tự chạm tiếp hoặc lần chạm đầu tiên phòng thủ bóng từ đối phương sang đánh xát).
Các lỗi liên quan đến phát bóng và qua lưới
Phát bóng không qua lưới hoặc bóng đi ra ngoài các đường biên.
Bóng ngoài sân (Out): Bóng rơi hoàn toàn ra ngoài các đường biên (chạm vạch biên vẫn tính là bóng trong sân).
Bóng bay ra ngoài Anten: Quả bóng khi bay sang sân đối phương đi qua khoảng không phía ngoài 2 cọc Ăng-ten hoặc chạm vào cọc Ăng-ten.
Quyền hội ý và thay người trong thi đấu
Quyền Tạm dừng hội ý (Time-out)
Mỗi đội có quyền xin 2 lần hội ý trong mỗi hiệp thi đấu.
Thời gian mỗi lần hội ý kéo dài 30 giây.
Chỉ có Huấn luyện viên hoặc Đội trưởng trên sân mới có quyền xin hội ý với trọng tài khi bóng đã chết (ngừng cuộc).
Quy định thay đổi người
Trong luật bóng chuyền hơi quy định mỗi hiệp đấu, mỗi đội được quyền thay tối đa 6 lượt người.
Quy tắc thay người:
Cầu thủ xuất phát ban đầu rời sân có thể trở lại sân 1 lần trong hiệp đó, nhưng bắt buộc phải vào đúng vị trí của người đã thay mình.
Cầu thủ dự bị chỉ được vào sân 1 lần trong 1 hiệp và chỉ được thay ra bởi đúng cầu thủ mà mình đã thay.
Chiến thuật chơi bóng chuyền hơi hiệu quả
Giao bóng hiểm hóc: Quả bóng hơi có trọng lượng nhẹ nên đường bay dễ bị liệng theo luồng gió. Hãy tập các quả phát bóng dốc hoặc xoáy sâu vào góc trống hoặc vị trí giữa 2 cầu thủ đối phương để gây rối loạn.
Kỹ thuật Bỏ nhỏ (Bỏ nhỏ sát lưới): Vì diện tích sân bóng chuyền hơi khá nhỏ (6m x 6m mỗi bên), đối phương thường lùi sâu phòng thủ. Những cú bỏ nhỏ tinh tế ngay sau vạch lưới sẽ mang lại hiệu quả ăn điểm cực cao.
Phối hợp Chuyền hai (Settor): Cầu thủ ở vị trí số 3 (giữa hàng trên) đóng vai trò linh hồn trong việc phân phối bóng. Chuyền hai cần bình tĩnh, chuyền bóng tròn, cao vừa phải để đồng đội ở vị trí 2 và 4 dễ dàng đập bóng.
Tận dụng cú cứu bóng bằng chân: Khi bóng bay quá xa tầm tay hoặc đi thấp sát mặt sàn, đừng ngần ngại dùng chân để cứu bóng. Sự linh hoạt này giúp đội bạn duy trì được nhiều đường bóng bền kịch tính.
Kết luận
Bóng chuyền hơi không chỉ đơn thuần là một môn thể thao rèn luyện sức khỏe thể chất mà còn là sợi dây kết nối tinh thần đồng đội vô cùng tuyệt vời. Nắm chắc Luật bóng chuyền hơi sẽ giúp bạn thi đấu tự tin, chuyên nghiệp và xử lý tình huống minh bạch trên sân.
Nguồn: Sưu tầm